Van de redactie:

“Vandaag ontving ik dit persbericht over samen beslissen. We hebben besloten dit artikel in zijn geheel op de blogpagina van onze website over te nemen omdat het thema van dit artikel heel actueel is en aansluit bij elke vorm van zorgverlening dus ook bij voet- en handzorg. Bij elke cursus die ik geef probeer ik aan deze doelgroepen altijd mee te geven dat goede zorg niet alleen bestaat uit technisch je handelingen perfect uitvoeren, maar goed te luisteren naar je patiënt en je patiënt goed te informeren. Dat laatste kun je alleen goed doen als je regelmatig naschoolt en jezelf aanleert hoe je complexe problematiek simpel kunt uitleggen, Pas dan en dan alleen kun je samen beslissen over het juiste zorgpad.”

Amsterdam Mischa Nagel

Ruim een kwart van de patiënten vindt Samen Beslissen over zorg en behandeling lastig

Om tot de beste zorg te komen, hebben zorgverlener en patiënt elkaar nodig

image
  • Samen Beslissen heeft veel voordelen en verbetert de zorg: mensen zijn meer betrokken bij een behandelkeuze, houden zich beter aan afspraken, en het leidt mogelijk tot minder zorgkosten.
  • Minstens een kwart van alle patiënten, vaak mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden, vindt Samen Beslissen lastig.
  • Zorgverleners overschatten de mate waarin zij samen beslissen en 7 op de 10 maken een voorselectie van behandelmogelijkheden.
  • 46 procent van de zorgverleners zegt dat zij met de patiënt samen de beslissing nemen. 37 procent van de patiënten ervaart dit ook zo.
  • Ruim 1 op de 5 patiënten geeft aan gesprekken met een zorgverlener niet voor te bereiden. Dat terwijl een goede voorbereiding helpt bij Samen Beslissen.

 

Utrecht – Om tot de beste zorg te komen, hebben zorgverlener en patiënt elkaar nodig. Want door samen te beslissen zijn mensen meer tevreden over de zorg en ondersteuning en houden zij zich beter aan de afspraken die zij met hun zorgverlener maken. Maar helaas is Samen Beslissen in de zorg op dit moment nog te weinig ‘samen’. Om daar verandering in te brengen, gaat vandaag de nationale campagne Samen Beslissen van start. De campagne loopt 16 maanden en is de grootste campagne over Samen Beslissen ooit, gelanceerd vanuit patiëntenorganisaties en brancheorganisaties uit de medisch-specialistische zorg, de huisartsenzorg, de paramedische zorg en de wijkverpleging. 
Samen Beslissen gaat over het gezamenlijke beslissingsproces tussen zorgverlener en patiënt of cliënt. Dat is een belangrijk proces, want om tot de beste zorg te komen, hebben zij elkaar nodig. “Als patiënten actief betrokken zijn bij hun behandelplan leidt dat tot meer tevredenheid over de genomen beslissing, meer therapietrouw, minder overbehandeling en mogelijk zelfs minder zorgkosten”, aldus Dirk Ubbink, hoogleraar Shared Decision-Making en expert in het onderwerp. “Het is eigenlijk heel logisch. Over veel grote beslissingen denk je goed na. Bijvoorbeeld over de school van je kinderen of het kopen van een huis. Dat moeten we in de zorg ook doen. Welke zorg je krijgt en wanneer kan een enorme impact op je leven hebben. Waarom zouden we deze beslissingen helemaal aan een ander overlaten?”
Ondanks dat veel zorgverleners al proberen hun patiënten te betrekken is er nog genoeg te doen. Sommige zorgverleners denken bijvoorbeeld dat het bespreken van keuzemogelijkheden te ingewikkeld is voor hun patiënten of cliënten. En patiënten bereiden zich nog te vaak niet goed voor op een gesprek. Dit alles kan ervoor zorgen dat mensen zorg krijgen waar ze niet bewust voor hebben gekozen, of zelfs helemaal niet achter staan. Dirk Ubbink: ”De zorgprofessional is natuurlijk de medische expert, maar de patiënt is ervaringsdeskundige die het beste kan aangeven wat hij of zij belangrijk en passend vindt in zijn of haar situatie.”
Een goed gesprek begint met een goede voorbereiding
Een goed gesprek tussen zorgverlener en patiënt is een open en persoonlijk gesprek waarin besproken wordt wat écht belangrijk is voor een patiënt. Maar dat is niet gemakkelijk. Mensen hebben moeite met het onder woorden brengen van wensen. En soms zit het gevoel in de weg dat ze de zorgverlener niet goed genoeg kennen. Dat blijkt ook uit onderzoek (2020) van Kantar Public in opdracht van het ministerie van VWS over Samen Beslissen. Minstens een kwart van alle patiënten vindt Samen Beslissen dan ook lastig. Vaak zijn dit mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. “Het is lastig voor ze omdat ze niet gewend zijn hun wensen uit te spreken. Of omdat ze simpelweg geloven dat hun eigen mening niet relevant genoeg is”, zegt Dianda Veldman, directeur-bestuurder van Patiëntenfederatie Nederland en partner van de campagne. “Na afloop van zo’n gesprek twijfelt vier op de tien of ze wel genoeg of de juiste vragen hebben gesteld. In de voorbereiding ligt een belangrijk deel van de oplossing. Als je van tevoren al duidelijk weet wat je wel en niet wilt of als je alvast al je vragen opschrijft, is de kans veel groter dat je tevreden en goed geïnformeerd de spreekkamer uit loopt”, zegt Veldman. Om mensen te helpen bij het gesprek met een zorgverlener geeft de campagne Samen Beslissen tips en hulpmiddelen bij de voorbereiding van een gesprek met een zorgverlener, maar biedt het ook handvatten voor tijdens en na het gesprek.
Zorgverleners overschatten de mate waarin zij samen beslissen
Ook zorgverleners kunnen meer doen. Zij overschatten op hun beurt de mate waarin zij Samen Beslissen. Dit valt op te maken uit het Samen Beslissen-onderzoek van Kantar Public. Zo maken 7 op de 10 zorgverleners een voorselectie van de behandelmogelijkheden. Zo maken 7 op de 10 zorgverleners een voorselectie van de behandelmogelijkheden. Als dit gebeurt vóórdat de voorkeuren van de patiënt uitgevraagd zijn is er geen sprake van Samen Beslissen. Want ook de situatie en wensen van de patiënt moeten worden meegenomen. Het onderzoek bevestigt dat zorgverleners Samen Beslissen rooskleuriger inschatten dan patiënten en cliënten het ervaren: 46 procent van de zorgverleners zegt dat zij met de patiënt samen de beslissing nemen. 37 procent van de patiënten ervaart dit ook zo. Ruim tweederde van de zorgverleners kan zich nog verbeteren in het Samen-Beslisgedrag, concludeert Kantar Public. En daarom richt de campagne zich ook op zorgverleners. Met sectorspecifieke tips, flyers, posters en andere hulpmiddelen voor alle zorgsectoren kunnen ook zij zich toegankelijker opstellen naar de patiënt. “Als we naast patiënten ook zorgverleners bewust maken van het belang van Samen Beslissen, dan ben ik ervan overtuigd dat we samen de zorg verder kunnen verbeteren”, concludeert Dirk Ubbink.
Over de campagne Samen Beslissen
De campagne Samen Beslissen is een initiatief van het programma Uitkomstgerichte Zorg. Dit programma zet zich binnen de medisch-specialistische zorg in voor meer inzicht in zorguitkomsten en voor meer Samen Beslissen. Naast de medisch-specialistische zorg richt de campagne zich op drie andere sectoren. Ook binnen de huisartsenzorg, paramedische zorg en wijkverpleging wordt ingezet op Samen Beslissen. Via de campagne spreken deze vier sectoren de komende anderhalf jaar dezelfde taal als het om Samen Beslissen gaat. Een mooi signaal naar patiënten en cliënten. Samen Beslissen is overal belangrijk. Of je nou naar de huisarts, het ziekenhuis, een paramedische zorgverlener gaat of thuis zorg ontvangt.
In de Samen Beslissen-campagne figureren echte patiënten en echte zorgverleners. De campagne is te zien en te horen op radio en TV, in printadvertenties, online, op sociale media en buitenreclame. Daarnaast ook in een veelvoud aan vakmedia voor zorgverleners en op tal van plekken waar zorg en ondersteuning plaatsvindt. Zoals ziekenhuizen, huisartsenpraktijken en behandelcentra.
Op de website www.begineengoedgesprek.nl vinden patiënten en zorgverleners meer informatie, tips en andere hulpmiddelen over hoe samen te beslissen. Fotograaf des vaderlands (2016) Robin de Puy is verantwoordelijk voor de beelden van de campagne, onder andere strategie en creatie is in handen van reclamebureau KesselsKramer.
Dirk Ubbink (hoogleraar Samen Beslissen, AMC), Dianda Veldman (Nederlandse Patiëntenfederatie), Wendy Borneman (NHG), Peter Paul van Benthum (FMS) en Guido van Woerkom (KNGF) zijn bereid om meer te vertellen over Samen Beslissen. Daarnaast zijn er ook praktijkmensen beschikbaar voor interviews, zoals een fysiotherapeut, huisarts en hematoloog in het AMC en patiënten.
Campagnepartners
  • Federatie Medisch Specialisten
  • InEen
  • Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie
  • Landelijke Huisartsen Vereniging
  • Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
  • Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra
  • Nederlandse Huisartsen Genootschap
  • Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen
  • Paramedisch Platform Nederland
  • Patiëntenfederatie Nederland
  • Pharos
  • Stichting Keurmerk Fysiotherapie
  • Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland
  • Zelfstandige Klinieken Nederland
  • Zorgverzekeraars Nederland
Bronnen